PCOS en gewicht: waarom afvallen lastig is

Afvallen met PCOS is voor veel vrouwen lastiger dan voor anderen, en dat ligt niet aan een gebrek aan wilskracht. Insulineresistentie maakt dat je lichaam vet rond de buik makkelijker vasthoudt. Het goede nieuws: al een gewichtsverlies van ongeveer 5% kan je cyclus en klachten verbeteren (Teede et al., 2023).

Ik merk dat vrouwen met PCOS vaak het gevoel hebben dat ze falen, terwijl ze juist tegen een biologische tegenwind in werken. Dat is een belangrijk verschil. Hieronder lees je waarom afvallen anders verloopt, wat wel lijkt te helpen en welke bloedwaarden er iets over zeggen.

Waarom is afvallen met PCOS lastiger?

Bij PCOS speelt vaak insulineresistentie, een verminderde gevoeligheid voor insuline. Je lichaam maakt dan meer insuline aan, en een hoge insuline stimuleert de opslag van vet, vooral rond de buik. Daardoor val je minder makkelijk af, ook bij dezelfde inspanning als anderen.

Daar komt bij dat een hoge insuline en honger elkaar versterken. Je kunt sneller trek krijgen, vooral in snelle suikers.

Factoren die afvallen bij PCOS bemoeilijken:

• Een hoge insuline die vetopslag rond de buik stimuleert
• Meer trek in zoetigheid en snellere honger
• Vermoeidheid die bewegen lastiger maakt
• Hormonen die elkaar in een vicieuze cirkel houden

Hoe insuline precies in deze cirkel past, lees je in ons artikel over PCOS en insulineresistentie.

Waarom kan een klein beetje afvallen al verschil maken?

Je hoeft niet veel af te vallen om effect te merken. Onderzoek laat zien dat al ongeveer 5% gewichtsverlies de insulinegevoeligheid kan verbeteren en de cyclus regelmatiger kan maken (Teede et al., 2023). Voor iemand van 80 kilo is dat ongeveer 4 kilo.

Dat komt doordat minder buikvet je insuline kan verlagen. Een lagere insuline kan de eierstokken minder aanzetten tot testosteron, waardoor de eisprong vaker op gang komt.

Het doel is daarom geen streefgewicht uit een tabel, maar een verbetering die je merkt in je cyclus en energie. Kleine, vol te houden stappen lijken meer op te leveren dan een streng dieet dat je niet volhoudt.

Wat werkt wel bij PCOS?

Er is geen apart PCOS-dieet dat voor iedereen werkt. Wel komt in de richtlijnen telkens terug dat het stabiliseren van je bloedsuiker en regelmatig bewegen het meeste verschil maken (Teede et al., 2023). Het gaat om een patroon dat je maanden volhoudt, niet om een korte kuur.

Wat volgens onderzoek kan helpen:

• Voeding die je bloedsuiker stabieler houdt, met minder snelle suikers
• Vezelrijke en eiwitrijke maaltijden die langer verzadigen
• Krachttraining naast beweging voor je conditie
• Voldoende slaap, want slaaptekort vergroot trek en stress

Deze stappen vervangen geen medische begeleiding. Sommige vrouwen krijgen daarnaast medicatie die de insulinegevoeligheid ondersteunt. Wat voor jou past, bespreek je met je huisarts of een diëtist.

Welke bloedwaarden geven inzicht?

Geen enkele bloedwaarde stuurt je gewicht, maar een paar waarden laten zien hoe je lichaam met suiker omgaat. Bij PCOS en gewicht kijk je vooral naar je bloedsuiker over tijd en naar je hormonen. Samen geven ze richting aan waar je het beste op kunt focussen.

De Diabetes-test meet onder andere je HbA1c en glucose. Wil je het hormonale beeld erbij, dan brengt de Hormonen Vrouw testosteron, SHBG en meer in kaart. Voor het hele overzicht lees je onze PCOS-pillar over symptomen, oorzaken en diagnose.

Wat als afvallen niet lukt?

Het lukt lang niet altijd om af te vallen, en dat hoeft niet aan jou te liggen. Hormonen werken soms hardnekkig tegen, en niet ieder lichaam reageert hetzelfde. Belangrijk is dat gezondheid meer is dan een getal op de weegschaal.

Ook zonder gewichtsverlies kun je je insulinegevoeligheid en cyclus verbeteren met beweging en voeding. Lukt het ondanks je inspanningen niet, dan is een gesprek met je huisarts of een diëtist zinvol.

Bespreek je situatie met een arts als je dit herkent:

• Je valt niet af ondanks maandenlange aanpassingen in voeding en beweging
• Je menstruatie blijft maanden weg
• Je hebt naast gewicht ook last van vermoeidheid of stemmingsklachten

Veelgestelde vragen

Bestaat er een speciaal PCOS-dieet?

Nee, er is geen dieet dat voor iedereen werkt. Wel helpt het bij veel vrouwen om je bloedsuiker stabieler te houden met minder snelle suikers en meer vezels. Een patroon dat je volhoudt, werkt beter dan een strenge kuur.

Hoeveel moet ik afvallen om verschil te merken?

Al ongeveer 5% van je gewicht kan je insulinegevoeligheid en cyclus verbeteren. Voor veel vrouwen is dat minder dan ze verwachten. Het doel is verbetering die je merkt, niet een getal uit een tabel.

Waarom val ik niet af terwijl ik gezond eet?

Bij PCOS kan insulineresistentie de vetopslag rond de buik stimuleren, waardoor afvallen trager gaat. Dat ligt niet aan een gebrek aan inzet. Een bloedtest en een gesprek met je huisarts kunnen helpen om de oorzaak scherper te krijgen.

Bronnen

1. Teede HJ, Tay CT, Laven J, et al. International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome 2023. Monash University, ESHRE en ASRM, 2023.
2. Bozdag G, Mumusoglu S, Zengin D, Karabulut E, Yildiz BO. The prevalence and phenotypic features of polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod. 2016;31(12):2841-2855. PMID: 27664216.
3. NHG en Thuisarts.nl. Polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.