Duizelig zijn in de overgang komt vaker voor dan de meeste symptoomlijsten laten zien. In brede bevolkingsonderzoeken meldt tot ongeveer de helft van de vrouwen rond de overgang duizeligheidsklachten. Oestrogeen beinvloedt namelijk ook je evenwichtsorgaan en je bloedvaten, niet alleen je cyclus.
Toch is dit de klacht waarvan wij het vaakst horen dat niemand hem aan de overgang koppelde. Vrouwen denken aan hun oren, hun ogen of hun bloeddruk. Zelden aan hun hormonen.
Dat is niet gek, want duizeligheid heeft veel mogelijke verklaringen. Juist daarom is dit een klacht waarbij uitsluiten belangrijker is dan verklaren.
Hoe kan de overgang duizeligheid geven?
Oestrogeenreceptoren zitten niet alleen in je baarmoeder en botten, maar ook in je binnenoor en in de wand van je bloedvaten. Als je oestrogeen daalt, verandert de vaattonus en neemt de sympathische activiteit toe. Een overzichtsartikel in Cureus uit 2024 vat samen hoe die verschuiving vatbaarheid voor evenwichtsklachten kan vergroten.
Er zijn twee routes die het vaakst genoemd worden.
De eerste loopt via je bloedvaten. Snelle verwijding en vernauwing, hetzelfde mechanisme dat je bij een opvlieger voelt, kan een kort moment van licht in het hoofd geven. Vooral bij snel opstaan.
De tweede loopt via je binnenoor. Bij vrouwen na de menopauze wordt vaker BPPV gezien, een vorm van draaiduizeligheid die opkomt bij het omdraaien in bed of het omhoog kijken.
Die twee voelen verschillend. Licht in je hoofd is niet hetzelfde als de kamer die draait, en dat onderscheid is het eerste wat je huisarts zal vragen.
Licht in je hoofd of draaiduizelig: wat is het verschil?
Licht in je hoofd voelt als bijna flauwvallen, vaak bij opstaan, en zakt weg als je gaat zitten. Draaiduizeligheid voelt alsof de kamer of jijzelf beweegt, duurt seconden tot minuten en komt vaak bij een bepaalde hoofdbeweging. De oorzaken achter die twee verschillen sterk.
| Wat je voelt | Wanneer het vaak opkomt | Waar vaak aan gedacht wordt |
|---|---|---|
| Licht in het hoofd, bijna wegvallen | Bij snel opstaan of lang staan | Bloeddruk, bloedarmoede, vochttekort |
| De kamer draait | Bij omdraaien in bed of omhoog kijken | Evenwichtsorgaan, bijvoorbeeld BPPV |
| Zweverig, niet scherp | Bij vermoeidheid of spanning | Slaaptekort, migraine, stress |
| Duizelig met hartkloppingen | Rond een opvlieger | Vasomotore reactie, schildklier |
Deze tabel stelt geen diagnose. Hij helpt je alleen om je klacht preciezer te beschrijven.
Neem dat onderscheid mee naar je afspraak. Het scheelt vaak een hele ronde aan onderzoek.
Wat sluit je eerst uit bij duizeligheid?
De verklaringen die je als eerste wilt uitsluiten zijn bloedarmoede, een schildklier die te snel of te traag werkt, lage bloeddruk en bijwerkingen van medicatie. Dat zijn stuk voor stuk dingen die je huisarts kan nakijken, en die met een gerichte aanpak vaak goed te verhelpen zijn.
Bloedarmoede is bij vrouwen in de perimenopauze extra relevant. De menstruaties worden vaak heviger voordat ze stoppen, en dat put je ijzervoorraad uit.
Dan gaat het om je hemoglobine en je ferritine. Ferritine kan al laag zijn terwijl je hemoglobine nog normaal oogt, en die combinatie geeft vaak juist de vage klachten.
Voor je schildklier kijkt je huisarts naar TSH. Thuisarts en de NHG-standaarden beschrijven dat als de eerste stap bij onverklaarde duizeligheid met andere klachten erbij.
Dit is een van de weinige overgangsklachten waarbij bloedonderzoek echt iets toevoegt. Niet om de overgang aan te tonen, maar om andere verklaringen weg te strepen.
Neem twee vrouwen van 49 die allebei duizelig zijn. Bij allebei is het ferritine 18 microgram per liter en het hemoglobine normaal.
De eerste wordt duizelig bij opstaan. Ze heeft al een jaar hevige menstruaties. De tweede wordt duizelig bij het omdraaien in bed, en menstrueert gewoon.
Zelfde waarde, andere route.
Bij de eerste past dat lage ferritine in het beeld. Bij de tweede wijst de uitlokkende beweging eerder naar het evenwichtsorgaan. Naar mijn idee is dat het nuttigste onderscheid uit dit hele artikel.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga langs als de duizeligheid nieuw is en aanhoudt, als je bent gevallen of bijna gevallen, of als er andere klachten bij komen zoals oorsuizen, gehoorverlies, hoofdpijn of tintelingen. Bij plotselinge, hevige duizeligheid met spraak- of zichtproblemen bel je direct.
Neem een lijstje mee met wanneer het gebeurt en wat je op dat moment doet. Duizeligheid is berucht om hoe slecht hij te reconstrueren is achteraf.
Onze ervaring is dat vrouwen deze klacht wegwuiven omdat hij niet op het standaardlijstje van de overgang staat. Dat is precies de verkeerde reden om iets te laten liggen.
Wil je de schildklier- en ijzerverklaringen in een keer meenemen, dan kun je die waarden opnemen in de menopauze-check. Bespreek de uitslag daarna met je huisarts.
Hoe past dit bij je andere klachten?
Duizeligheid komt zelden alleen. Bij veel vrouwen loopt hij mee met opvliegers, slaapproblemen en hoofdpijn in dezelfde periode. Als je die klachten los van elkaar bekijkt, mis je het patroon dat ze verbindt.
Het volledige beeld staat in ons overzicht over opvliegers, waar ook de tijdlijn van de overgang in staat.
Loopt er ook misselijkheid mee, lees dan misselijk in de overgang. Slaap je slecht, dan is slecht slapen in de overgang de logische volgende stap.
Bronnen
- Castillo-Bustamante M, Celebisoy N, Echavarria LG, et al. Balance in transition: unraveling the link between menopause and vertigo. Cureus, 2024. PMID 38813338.
- Thuisarts.nl, duizeligheid.
- NHG-standaard Duizeligheid, Nederlands Huisartsen Genootschap.
Lunara Health levert bloedonderzoek en uitleg, geen diagnose. Je uitslagen worden beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Blijf bij klachten altijd je huisarts betrekken, en gebruik dit artikel niet om zelf te behandelen.
Auteur
Lunarahealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
