LDH waarde bij bloedarmoede en zwangerschap

De bepaling telt alle LDH in uw bloed bij elkaar op. Het enzym komt voor in vijf varianten, de iso-enzymen LDH-1 tot en met LDH-5. LDH-1 en LDH-2 zitten in hoge concentratie in rode bloedcellen. Dat verklaart waarom bloedafbraak de waarde zo sterk optilt.

Het enzym verzorgt de omzetting van lactaat naar pyruvaat in de energiehuishouding van de cel. Wordt LDH gemeten, dan telt het laboratorium alle vijf varianten bij elkaar op. U ziet dus één getal, zonder aanduiding van de bron.

Daarom is LDH in het bloed pas informatief in gezelschap. Bij een vrouw met vermoeidheid gaat het meestal om drie partners.

Hemoglobine laat zien of er werkelijk bloedarmoede is. Ferritine laat zien of uw ijzervoorraad op is, wat bij hevige menstruaties vaak het geval is. Haptoglobine laat zien of rode bloedcellen versneld worden afgebroken.

Die derde is de sleutel. Haptoglobine vangt vrijgekomen hemoglobine op en raakt daardoor op zodra er afbraak plaatsvindt. Een hoog LDH met een laag haptoglobine wijst op afbraak van rode bloedcellen. Een hoog LDH met een normaal haptoglobine wijst juist ergens anders heen.

Deze tabel zet de situaties naast elkaar waarin de vraag speelt.

Voor vrouwen zit de waarde van deze test bijna helemaal in de bloedarmoedevraag. Moeheid is een klacht met tientallen verklaringen. LDH licht er één groep uit. Dat is de groep waarbij rode bloedcellen sneller verdwijnen dan ze worden aangemaakt.

Het meest gemiste voorbeeld is een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur. Bij zo'n tekort maakt het beenmerg te grote, kwetsbare rode bloedcellen. Veel daarvan sneuvelen al in het beenmerg zelf. Wanneer rode bloedcellen daar stukgaan, komt hun LDH direct vrij. Het gevolg is een opvallend hoog LDH met een laag haptoglobine. U merkt vooral moeheid en bleekheid.

Dat patroon is belangrijk omdat het vaak wordt aangezien voor gewoon ijzertekort. IJzertekort door hevige menstruaties geeft juist meestal geen verhoogd LDH. Ziet u verhoogde waarden bij bloedarmoede, dan is ijzer waarschijnlijk niet het hele verhaal. Dan horen vitamine B12 en foliumzuur erbij.

In de zwangerschap heeft de waarde een tweede rol. LDH stijgt in het derde trimester licht, en dat is normaal. Er is één patroon dat dat niet is. In de tweede helft van de zwangerschap telt één combinatie extra zwaar. Dat is een duidelijk verhoogd LDH met lage trombocyten en verhoogde leverwaarden. Die vraagt om beoordeling op dezelfde dag. Zeker met hoofdpijn, pijn boven in de buik of misselijkheid. Bel dan uw verloskundige of gynaecoloog en wacht niet op een controleafspraak.

Na de bevalling verandert het beeld opnieuw. In de eerste weken ligt LDH vaak tijdelijk hoger. Dat komt door herstel van weefsel en door het bloedverlies rond de bevalling. Meestal normaliseert dat binnen enkele weken vanzelf.

Blijft u in die periode uitgesproken moe en bleek? Laat dan uw hemoglobine en ferritine bepalen. Borstvoeding verhoogt bovendien uw behoefte aan ijzer, vitamine B12 en foliumzuur. Een tekort ontstaat daardoor sneller dan veel vrouwen verwachten.

Heeft u al jaren hevige menstruaties? Bespreek dat expliciet met uw huisarts, ook als u eraan gewend bent geraakt. Langdurig bloedverlies wordt vaak als normaal ervaren. Het put uw ijzervoorraad ondertussen stelselmatig uit.

Over kanker nog dit. LDH is geen screeningstest en kan kanker niet aantonen of uitsluiten. Artsen gebruiken de waarde alleen om een reeds vastgestelde ziekte te volgen.

LDH wordt zelden apart aangevraagd. Meestal komt de waarde mee in een bloedbeeld of een leverpanel.

Zinvolle momenten zijn er wel. Bij aanhoudende moeheid die niet verdwijnt met slaap. Bij bleekheid of kortademigheid bij lichte inspanning. Bij bloedarmoede die niet reageert op ijzersuppletie, wat de sterkste aanleiding is om verder te kijken.

De cyclus beïnvloedt LDH niet noemenswaardig. U hoeft de afname dus niet op een cyclusdag te plannen, anders dan bij hormonen. Prik liefst niet tijdens de zwaarste dagen van een hevige menstruatie. Uw hemoglobine kan dan tijdelijk lager uitvallen.

Vermijd zware of ongewone inspanning in de twee tot drie dagen ervoor. Spierarbeid verhoogt LDH ook bij wie niet intensief sport. Drink voldoende water, want een vlotte aderpunctie verkleint de kans op hemolyse.

Bent u zwanger en heeft u hoofdpijn, pijn boven in de buik of plotselinge zwelling? Neem dan contact op met uw verloskundige in plaats van zelf bloedonderzoek te plannen.